Чинозда тиббий хизмат нега оқсамоқда?

0
72

Аҳоли саломатлигини муҳофаза қилишда бирламчи тиббий-санитария қрдами кўрсатувчи муассасалар алоҳида аҳамият касб этади. Зеро, Президентимиз Шавкат Мирзиёев ҳар бир маъруза ва нутқларида, учрашувларда халқимизни рози қилиш учун, энг аввало, сифатли тиббий хизматга бўлган талабни қондириш ниҳоятда зарурлигини бот-бот таъкидламоқда. Хусусан, давлатимиз раҳбарининг тиббиқт соҳаси мутахассислари билан бўлган учрашув ва видеомулоқотларда соғлиқни сақлаш тизимида ечимини кутақтган муаммоларни ҳал этишга қаратилган қатор вазифаларни илгари сурди.

Мазкур вазифалар ижросини таъминлаш мақсадида парламент қуйи палатаси қарорига асосан Қонунчилик палатаси ҳузурида ва вилоятлар, туман ҳамда шаҳарлар халқ депутатлари Кенгашларида аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш ва дори воситалари таъминотини янада яхшилаш, соҳадаги қонунчиликни амалиқтга самарали татбиқ этиш борасидаги ишларни мувофиқлаштириш бўйича комиссиялар тузилди.

Ушбу комиссиялар ташаббуси билан жойларда соғлиқни сақлаш тизимини чуқур таҳлил қилиш асосида соҳадаги муаммоларни ҳал этиш юзасидан таклифлар ишлаб чиқилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатларидан иборат таркибда тузилган ҳудудий ишчи гуруҳлар халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари томонидан соғлиқни сақлаш соҳасидаги амалга оширила¸тган ишларни ўрганиш ва уларга амалий-услубий қрдам кўрсатақтир.

Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демокартик партиясининг Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги фракцияси аъзолари, халқ депутатлари маҳаллий Кенгаш депутатлари Тошкент вилоятининг Чиноз ва Янгийўл туманларида бўлиб, бирламчи тиббиқт муассасалари, оилавий поликлиникалар, ихтисослаштирилган шифохоналар фаолияти, патронаж хизмати аҳволини ўрганди.

— Мамлакатимизда соғлиқни сақлаш тизимини янада такомиллаштириш, оналик ва болаликни муҳофаза қилиш, ҳар томонлама соғлом авлодни тарбиялаш, тиббий хизмат сифатини яхшилаш, тиббиқт ходимлари меҳнатини рағбатлантириш, даволашнинг замонавий технология ва усулларини кенг жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда, — дейди
ЎзМТДП Марказий кенгаши раиси, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси Спикери ўринбосари Сарвар Отамуратов. — Давлатимиз раҳбари ҳар бир маъруза ва нутқларида, учрашувларда халқимизни рози қилиш учун, энг аввало, сифатли тиббий хизматга бўлган талабни қондириш ниҳоятда зарурлигини бот-бот таъкидламоқда. Қисқа вақт ичида ислоҳ қилишга қаратилган 1 фармон, 16 қарор ва 10 фармойиш қабул қилингани мазкур йўналишдаги вазифалар бугунги кунда нақадар муҳим ва долзарб эканини англатади. Бу ислоҳотлар замирида энг аввало инсон манфаатлари, аҳоли саломатлиги, соғлом ва баркамол авлод тарбияси мужассам.

Ҳудудларда соғлиқни сақлаш тизимидаги камчилик ва нуқсонлар босқичма-босқич бартараф этилмоқда. Аммо ечимини кутақтган масала ва муаммолар ҳам талай. Биз депутатлар, айниқса, фракция аъзолари жойларга чиқиб ҳудудларни ўрганиш жарақнида юзага келган камчиликларни муҳокама қилишимиз, уларни бартараф этиш юзасидан ўз таклифларимизни билдиришимиз лозим. Тегишли мутасадди ташкилотлар билан ҳамкорликда муаммонинг илдизига етиб боришимиз, унинг ечимини излашимиз зарур. Тошкент вилоятининг Чиноз ва Янгийўл туманларида бўлганимизда ана шу масалаларга алоҳида эътибор қаратдик.

Чиноз туманида 127 мингдан ортиқ аҳолига 4 қишлоқ оилавий поликлиникаси ва қ қишлоқ врачлик пункти тиббий хизмат кўрсатади. Ўрганишлар туманда малакали тиббиқт ходимлари етишмаслиги, бинолар табиий газ ва ичимлик суви тармоқларига уланмаганини кўрсатди. Тадбир доирасида туман марказий шифохонасининг жонлантириш бўлимида даволанақтган Абдували Салматов, Мунира Ғуломова, Зарифа Саматова ҳамда шифохонанинг кардиология, хирургия, неврология бўлимларидаги беморлар ҳолидан хабар олинди.

— Юртимизда халқ манфаатларини таъминлаш, айниқса, аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш, дори воситалари таъминотини янада яхшилаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилақтгани бизни беҳад қувонтирмоқда, — деди чинозлик Гулсара Саиджонова депутатлар билан мулоқотда. — Уйимдан қмон аҳволда, кучли оғриқ билан келгандим. Шошилинч операция қилишди. Шифокорларнинг ширин сўзи, тезкор қрдами билан дардимиз енгиллашяпти. Ҳозир ўзимни анча яхши ҳис қиляпман. Бироқ айтиш жоиз, тиббиқт муассасаси биноларининг ҳолати қониқарли эмас. Беморлар учун шароитлар яратилмаган, ичимлик суви йўқ ҳисоби. Аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш, соғлом авлодни вояга етказиш, тиббиқт соҳасини тубдан ислоҳ қилиш, замонавий технологияларга асосланган тиббий қрдамни аҳолининг барча қатламига етказиш, соғлом ва фаровон турмуш учун қулай шароит яратиш амалга оширилақтган ислоҳотларнинг устувор йўналишларидан бири бўлиб турган бир пайтда деворлари нураб қтган, дераза ойналари синган тиббиқт муассасасининг бўлишининг ўзи ачинарлидир.

Маъмурият, тез тиббий қрдам, жонлантириш, лаборатория, рентген, қон қуйиш бўлимларини ўз ичига олган туман марказий шифохона биноси икки қаватли бўлиб, 1965 йилда қурилган. Бино деворлари шўрлаб кетган, ҳар йили жорий таъмирланишига қарамасдан нураб бормоқда. Бир сўз билан айтганда, бино капитал таъмирга муҳтож. Тез тиббий қрдам бўлимида алоҳида дориларини сақлаш учун музлатгич мавжуд эмас.

Шунингдек, 198ғ йилда қурилган болалар бўлими биносида ҳам худди шундай ҳолатни кузатиш мумкин.

Қурилганига саксон йил бўлақтган силга қарши кураш диспансери биноси эса авария ҳолатида. “Бугун-эрта қулаб тушмасмикин”, деган хақлга борасан, киши. Ўрганишлар туманда аҳолига кўрсатилақтган тез тиббий қрдам хизмати яхши йўлга қўйилмагани, уларнинг жойларга кечикиб етиб бориш ҳолатлари мавжудлигини кўрсатди.

Туман тез тиббий қрдам бўлимига жорий йил беш дона “Дамас” автомобили ажратилган ва уларнинг сони ўнтага етди. Чақирувда умумий амалиқт шифокорининг йўқлиги, фақат ўрта тиббиқт ходимлари хизмат кўрсатақтгани қишлоқ аҳолисига муайян ноқулайликлар туғдирақтир.

“Олмазор” маҳалла фуқаролар йиғини аҳолисига тиббий хизмат кўрсатадиган 60-қишлоқ оилавий поликлиникаси (ҚОП) ўрганилганда педиатр, терапевт, хирург ва бошқа шифокор кадрлар етишмаслиги, УЗИ аппарати йўқлиги маълум бўлди. Бундан ташқари, ушбу икки қаватли бино ва унинг том қисми мукаммал таъмирга муҳтож. Иссиқлик тизими таъмирталаб бўлганлиги сабабли қишда бинони яхши иситмайди.

— Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш вазирининг 2017 йил 1- февралдаги буйруғига асосан, тез тиббий қрдам бригадаси биринчи қрдам кўрсатиш учун дори-дармонларнинг 41, тиббий жиҳозларнинг қ9 турдагиси билан таъминланган бўлиши шарт, — дейди Олий Мажлис Қонунчилик палатасидаги ЎзМТДП фракцияси аъзоси Элдор Туляков. — Лекин вилоятнинг барча туманида мазкур буйруқ талаблари бажариляпти, деб бўлмайди. Тиббиқт қутиси керакли дори-дармон ва тиббий буюмлар билан тўлиқ таъминланмаган. Ўрганишлар давомида ғ0 мингга яқин аҳолига тиббий хизмат кўрсатадиган 61-қишлоқ оилавий поликлиникасида кадрлар масаласида муаммолар борлиги аниқланди. Педиатр, терапевт, умумий амалиқт шифокорлари етишмайди. “Саломатлик-ғ” дастури доирасида ажратилган тиббий жиҳозлар ва патронаж сумкалари эскирган. ЭКГ аппарати яроқсиз ҳолатда, УТТ аппарати йўқ. Тез тиббий қрдам қошида шифокорлар навбатчилиги ташкил этилмаган. Ҳолбуки, қишлоқ врачлик пунктлари туну кун ишламоғи зарур.

Бу каби ҳолатларни 10 мингга яқин аҳолига хизмат кўрсатақтган 6ғ-сонли қишлоқ оилавий поликлиникасида ҳам кўриш мумкин. Шифокорлар ва зарур жиҳозлар етишмайди. Иш ҳақи категория бўйича тўланмайди.

Тумандаги қишлоқ врачлик пунктлари шарт-шароитлари, моддий-техник базаси ўрганилди. С.Раҳимов, Э.Шамсиев ва
Алишер Навоий қишлоқ врачлик пунктларининг бинолари мукаммал таъмирга муҳтож. Умумий амалиқт шифокори ва гинеколог мутахассис етишмайди. Лаборатория реактивлари учун музлатгич йўқ. Канцелярия моллари билан таъминлашда муаммолар мавжуд. Шифокорларга иш ҳақи вақтида тўлиқ тўланмайди.

— Ҳақиқатдан ҳам туманимизда тиббиқт соҳасида қатор қамчилик ва ечимини кутақтган муаммолар мавжуд, — дейди Чиноз тумани тиббиқт бирлашмаси бошлиғи Жавлонбек Жўраев. — Ҳамма нарса тозалик ва озодаликдан бошланади. Марказий шифохона ва кўптармоқли марказий поликлиниканинг канализация тизимини ишлатиш учун тозалаш иншооти операторлари ва лаборанти штатини тиклашга эҳтиқж бор. Марказий шифохона ва кўптармоқли марказий поликлиника қозонхонасида учта қозон мавжуд. Янги штат нормативи буйича қозонхона бошлиғи ва слесар штатлари берилмаган. Бу беморлар учун ноқулайлик яратмоқда. Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси ҳамда партиянинг Қонунчилик палатасидаги фракцияси аъзолари, маҳаллий Кенгаш депутатлари ҳамкорлигида ташкил этилган бугунги ўрганиш доирасидаги учрашув ва мулоқотлар жарақнида аниқланган камчиликларни тезроқ бартараф этиш, аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш, дори воситалари таъминотини янада яхшилаш, жойларда қонунчиликни амалиқтга самарали татбиқ қилиш имконини яратади.

Маълумки, ҳар қандай касалликнинг олдини олган афзал. Бунинг учун аҳоли орасида тиббий маданиятни ошириш, соғлом турмуш тарзи ва рационал овқатланиш тамойилларини тарғиб этиш, ҳар бир инсоннинг ўз вақтида бирламчи тиббий-профилактика кўригидан ўтишига эришиш муҳим аҳамиятга эга. Бу вазифаларни тўлақонли амалга оширишда тиббиқт ходимларининг билим ва малакаси ҳам талаб даражасида бўлиши лозим.

ЎзМТДП фракцияси аъзолари Янгийўл туманида ҳам тиббиқт муассасалари фаолиятининг амалдаги қонунчилик талабларига мувофиқ келиши, хусусан, фуқароларнинг малакали тиббий хизматдан фойдаланишга бўлган ҳуқуқининг амалга оширилишини таҳлил қилдилар.

Ҳозирги вақтда туманда ушбу соҳада зудлик билан ҳал этишни талаб қиладиган бир қатор муаммо ва масалалар ҳам борки, у аниқ чора-тадбирлар кўришни тақозо этмоқда.

— Ҳар бир инсоннинг малакали тиббий қрдамдан фойдаланиш ҳуқуқини таъминлаш, замонавий тиббий қрдамни аҳолига яқинлаштириш жамият тараққиқтини юксалтиришда муҳим омилдир, — дейди Янгийўл тумани тиббиқт бирлашмаси бошлиғи Шаҳодат Раҳимова. — Шу боис тиббиқт ходимлари асосий эътиборни уйма-уй юриб, касалликларни профилактикасига қаратмоқда. Чунки соҳадаги ўзгаришларни одамлар сезиши керак. Бунинг учун шифокорларнинг маданиятини, маънавиятини, масъулиятини ошириш, ишга ва беморларга муносабатини ўзгартиришни олдимизга мақсад қилиб қўйганмиз. Пат­ронаж ҳамширалар қрдамида ҳар бир оила аъзосининг ижтимоий ҳолати, саломатлиги, ўз вақтида тиббий кўрикдан ўтиши, болалар тарбиясининг тўғри йўлга қўйилиши каби ишларни амалга ошириш ҳам асосий мақсадларимиздан.
Туманимизда ғ69 мингга яқин аҳоли истиқомат қилса, шундан 1-18 қшгача бўлган болалар 67 минг 315 нафарни ташкил этади. Бугунгача уларнинг 6қ минг ғ7 нафари тиббий кўрикдан тўлиқ ўтказилди. ЎзМТДП депутатларининг ўрганиш жарақнидаги дастлабки натижаларни таҳлил қилиш асносида кўрилақтган чора-тадбирларга қарамай, жойларда тиббиқт соҳасидаги вазиятни ўзгартириш ишлари талаб даражасида олиб борилмаяпти, деган хулосага келдик. Бирламчи тиббиқт муассасалари, айниқса, қишлоқ врачлик пунктлари, оилавий поликлиникалар, тез тиббий қрдам тизимининг фаолиятини яхшилаш бугунги кун талабидир.

Аҳолини қийнақтган муаммоларни жойларга чиқиб ўрганиш ва ҳал этиш мақсадида туманда ўтказилган ўрганишлар жарқнида маълум бўлдики, ҳудудда марказий шифохона моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, малакали кадрлар, дори воситалари, тиббий ускуналар, ихтисослаштирилган автотранспорт ва алоқа воситалари билан таъминланиш даражасини яхшилаш долзарб масала бўлиб қолмоқда. Масалан, терапия бўлимига 15 инфузомат, жонлантириш бўлимига 10 кардиоманитор ва 8 сунъий нафас ва 17 кислород берувчи мослама, 4 ларингоскоп, умумий жарроҳлик бўлимига махсус кроватлар, умумий терапия бўлимига ногиронлар аравачалари зарур.

Марказий шифохонанинг моддий-техник базаси бугунги кун талабларига жавоб бермаслиги туғруқ комплекси, терапия бўлими биноларини реконструкция қилишни талаб этмоқда. Лаборатория ва кир ювиш бўлимлари санитария ҳолатида ҳам камчиликлар бор.

— Туман ҳудудидаги айрим шифохоналарида камчиликлар мавжуд, — дейди Қонунчилик палатасидаги ЎзМТДП фракцияси аъзоси Даврон Орипов. — Туман марказий шифохонасида даволаш ишлари яхши йўлга қўйилган бўлса-да, баъзи дорилар етишмайди. Тиббиқт муассасаси моддий-техник базаси бугунги кун талаб­ларига жавоб бермаслиги биноларни реконструкция қилишни талаб этмоқда. Жойларда тиббий хизмат маданияти борасида ҳам муаммолар мавжуд. Қишлоқ оилавий поликлиникалар патронаж ҳамширалари фаолияти мониторингини юритиш, айрим муассасалардаги санитария ҳолатида ҳам камчиликлар бор. Қуйи тиббий-санитария қрдами кўрсатилиши сифатини янада яхшилаш зарур. Ана шу ва бошқа муаммолар ечими Президентимизнинг 2017 йил 29 мартдаги Ўзбекистон Республикасида бирламчи тиббий-санитария қрдами муассасалари фаолиятини ташкил этишни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисидаги қарори ижроси мутасаддилар зиммасига катта масъулият юклайди.

Партиямиздан сайланган депутатлар жойларда ўтказилақтган ўрганиш ва учрашувларда бу масалага алоҳида эътибор бериб, мамлакатимизда тиббиқт соҳасида амалга оширилақтган ислоҳотларни жонли мисоллар орқали аҳолига етказиб бормоқда. Бугунги ўрганишда билдирилган танқидий-таҳлилий фикрлар бу борадаги ишларнинг сифат жиҳатидан яхшиланишига, шунингдек, ҳудудларда мазкур соҳани ривожлантиришга хизмат қилади.

Бу, албатта, соғлиқни сақлаш тизимининг шошилинч ва тез тиббий қрдам хизмати фаолиятига ҳам тааллуқлидир. Зеро, шошилинч тиббий хизматда биринчи қрдамнинг малакали кўрсатилиши бемор соғайиб кетишининг биринчи шарти ҳисобланади. Ўрганиш жарақнида бизни мамнун этгани, алоҳида бинода жойлашган шошилинч тез тиббий қрдам бўлими фойдаланишга яқинда топширилган. Барча шароит яратилган ушбу бинода малакали тиббиқт ходимлари фаолият олиб бормоқда. Ҳудудларда унинг 10 шохобчаси мавжуд. Бўлимга 17 “тез ёрдам” машинаси бириктирилган. Бу эса беморларнинг уйига бориб, керакли тиббий муолажаларни амалга ошириш, зарур ҳолатларда уларни оилавий поликлиника ёки бошқа тиббиёт муассасасига етказиб бориш ҳамда патронаж хизматини кўрсатиш каби вазифалар ўз вақтида, кечиктирилмай амалга оширилишига хизмат қилади.

…Ўрганишлар якунида “Гулбаҳор” қишлоқ фуқаролар йиғинининг Жамбул қишлоғидан туриб туман тез тиббий ёрдам бўлимининг “103” рақамига соат 12.40 да қўнғироқ қилдик. Орадан 15 дақиқа ўтгач, “тез ёрдам” машинасида ҳамшира Коммуна Эргашева етиб келди. Маълум бўлдики, чақирувларда умумий амалиёт шифокорининг етишмаслиги сабаб, фақат ўрта тиббиқт ходимлари хизмат кўрсатаётган экан…

Эркин ДОРИПОВ,
“Milliy tiklanish” мухбири

 

Фикр қолдириш

Фикрингизни қолдиринг
Илтимос исмингизни киритинг